123, Example Street, City 123@abc.com 123-456-7890 lasantha.wam

hạnh phúc trổ mầm từ phía cô đơn...

Thứ Bảy, 21 tháng 3, 2020

Lê Ân - kẻ rong chơi đáng yêu

Nhiều người bảo Lê Ân ham chơi. Tôi lại thấy anh chơi dữ mà làm còn dữ hơn. Anh vẽ - làm phù điêu - tạc tượng - viết thơ ngón nào cũng đắm đuối. Cứ thử nhìn những gì anh tạo tác trên sân chơi của mình, bằng bột màu, sơn dầu, bằng đá núi và mũi đục, bằng giấy và những ký tự…, hẳn nhiều người cũng sẽ muốn chơi.
Trên giấy khai sinh tên anh là Lê Văn Ân, sinh năm 1967 tại Phù Cát. Tốt nghiệp ngành Hóa - Địa, khóa 8 1982-1985, tại Trường Cao đẳng Sư phạm Nghĩa Bình, đi dạy ở trường cấp 2 xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát một thời gian, anh xin nghỉ rồi mưu sinh bằng nhiều nghề khác nhau ở nhiều tỉnh thành, trước khi về lại Quy Nhơn (năm 2000). Mới đây, thêm một lần nữa, anh nhận giải Đào Tấn - Xuân Diệu  lần V (2010-2015) với tập thơ Ru thai, lần này là giải A…
Lê Ân và mẹ.
Nghe đá nói, trò chuyện với toan…
Năm 2000, khi anh vừa về Bình Định, có người biết anh làm được tượng, lại có duyên với nhà chùa, liền đặt làm tượng thiền sư Lê Ban. Bức tượng được đánh giá rất cao. Sau được đặt trang trọng tôn nghiêm tại chùa Ông Núi. Cái tin thầy giáo, họa sĩ Lê Ân cũng… làm được tượng theo đó lan truyền rộng rãi. Hóa ra, những năm tháng xa xứ, lang bạt vào miền Nam Sài Gòn kiếm sống, anh đã tự học được không ít công phu từ những bậc tiền bối trong nghề vẽ, tạc tượng, làm phù điêu.
Tượng anh làm chỉn chu, đẹp. Nhiều người thích nên đơn đặt hàng đến với anh ngày càng nhiều. Ngoài tượng thiền sư Lê Ban, anh còn là tác giả của nhiều bức tượng khác như tượng bác sĩ Đặng Đức Trạch tại Bệnh viện Phong và Da liễu Trung ương Quy Hòa, vườn tượng danh nhân tại Đại học Quy Nhơn… Anh cũng là chủ nhân của bức phù điêu lớn hình Phật ngồi trên đá với chiều cao 6 mét ở chùa Long Sơn (Cát Hưng, Phù Cát).
“Khi phát hiện ra một “núi đá” lớn bị vỡ đôi, hình phẳng tự nhiên rất đẹp có khả năng tạo tác, mình bàn với sư trụ trì chùa Long Sơn và quyết định tạc bức phù điêu trên mặt đá này”, anh kể. Bức phù điêu ấy, nghiễm nhiên trở thành một điểm nhấn thu hút khách thập phương từ mọi miền về Cát Hưng chiêm bái.
Một đoạn rất dài, điêu khắc trở thành nghề nuôi sống Lê Ân. Nhưng điểm khởi đầu của anh là hội họa. Trong ngôi nhà nhỏ của anh, treo khá nhiều tranh do anh vẽ. Mỗi tác phẩm là một góc nhìn hiện sinh, có thể là một cánh diều chở ước mơ tuổi thơ của đứa con nhưng sợi dây lại buộc vào chiếc nạng gỗ của người mẹ bị tật nguyền; hay gương mặt một người đàn ông hiện ẩn trong các lớp trầm tích chồng xếp lên nhau giữa mê man tháp Chàm, trừu tượng và đầy ẩn ý… Khi được hỏi về những tác phẩm của mình, anh nói: “Khi đứng trước một tấm toan, khi vẽ, khi săm soi một khối đá hay làm bất kỳ điều gì, mình không nghĩ rằng mình đang tạo ra một “tác phẩm”, đơn giản đó là sự ghi nhận lại của cảm xúc ở một góc độ và khoảnh khắc nào đó, nói đó là sở thích nuôi dưỡng trong tâm hồn dẫn tôi đi thì đúng hơn là chủ ý nghệ thuật”.
Có lẽ thật vậy, Lê Ân không biết khiêm tốn vờ, lại càng không ngoa. Anh giản dị và có lẽ còn “ngây thơ”. Khi ngắm tranh anh vẽ hay những gì được anh tạo tác từ bê tông, sắt thép hay đá, lại có cảm giác như chúng biết nói, bằng một thứ ngôn ngữ mềm mại mà đằm sâu. Tranh của anh cũng được dự treo tại nhiều triển lãm cấp tỉnh cũng như ở miền Trung - Tây Nguyên. Tạm có thể coi đó là ấn chứng cho nét cọ, đường bay sơn dầu của anh.
Phù điêu Đức Phật do Lê Ân tạc trực tiếp trên đá núi tại xã Cát Hưng, huyện Phù Cát.
Chiêm nghiệm với thơ
Nhà văn Lê Hoài Lương từng nhìn nhận: “Lê Ân không cố công làm thơ. Bài thơ có khi chỉ đến sau một cuộc say, một cuộc chơi, một cuộc tình. Nhưng bài nào, dù vui, dù hạnh phúc, cũng man mác cái mênh mông buồn của kiếp người, đông vui thì đã chờ sẵn cái cô đơn, cái có được cũng thật mong manh, dễ vỡ…”. Đến giờ, Lê Ân là cha đẻ của 2 tập thơ: Nghe phù du hát và Ru thai. Trong đó, tập Nghe phù du hát được giải B giải thưởng Đào Tấn - Xuân Diệu lần thứ IV (2006-2010). Và, mới đây, anh đĩnh đạc nhận giải A giải Đào Tấn - Xuân Diệu lần V (2010-2015) với tập thơ Ru thai.
Trong thơ mình, Lê Ân viết nhiều về mẹ: “Tôi đi tìm người mẹ tha phương/ Mái tóc rối như mây trên ngọn tre mùa bấc/ Đôi tay gầy mẹ phơi màu ký ức…/ Rách rưới ơi, ngàn mảnh vô thường” (Tìm); về cha một đời lận đận: “Ba phơi chiều nắng gió/ Trên liêu xiêu phận người” (Ngày cũ); về chị những tháng ngày cơ cực: “Vùi đầu trong mấy mẹt rau/ Cái buồn ế ẩm, cái đau thãi thừa” (Chị). Và, về cả muôn vạn nẻo yêu:“Đợi trăng, em đứng sân đình/ Ta theo lũ nhỏ trộm kinh vườn chùa/ Bây giờ nằm vọng trăng xưa/ Trái vô ưu rụng, vườn chùa đợi ai/ Tay ta nghịch chén rượu đời/ Mắt em trú mộng phương trời còn mơ?/ Hồn ta đắng giọt cuồng thơ/ Biết em còn đợi trăng về nữa không?” (Bờ Trăng). Đôi bàn tay chới với ôm lấy bóng trăng nhân thế đa đoan hay là đang dang tay ôm trọn một kiếp phù trầm đọa đày, cái đó đều đã vận vào một kiếp đời của Lê Ân.
Thế nên có lần, Lê Ân bảo rằng: “Sáng tạo là một hành trình đơn độc…”. Anh tái hiện lại những điều mình thấy bằng cái nhìn rất riêng, những con chữ không bị gò bó, và những suy tưởng không nằm trong một quy luật nào cả. Đơn giản là lắng nghe, chiêm nghiệm. Và viết. Có thể chậm, có thể nhanh, có thể ngẫu hứng nhưng không nên cẩu thả, tùy tiện. Ít thấy ai chơi mà nghiêm túc như anh. Nhất là cuộc chơi với con chữ. Ấy vậy, mà anh cứ nhất quyết tự nhận mình là “tào lao”: “Đôi khi ta cũng tào lao thật/ Trèo lầu tư tưởng ghẹo hư không…”. Nhiều kẻ chậc lưỡi: “Tào lao kiểu gì mà… thơ vậy”. Anh cười. Nụ cười trong vắt trẻ con!
Anh tạo tác nhiều tượng. Nhưng “pho tượng” khiến lòng anh rưng rưng nhất, là dành cho người phụ nữ đã ngoài chín mươi yêu con hết mực. Mẹ của anh. Pho tượng ấy không là đá, là chữ, mà là của trong sáng thuần khiết một niềm thương tha thiết và tôn kính, với mẹ: “Pho tượng buồn đời mẹ vẫn phong sương/ Nước và non thao thiết cội nguồn”.
Khi thả cảm xúc mình chảy trong con chữ, tôi lại thấy anh đang tung quẫy trong miền thơ.Khi Lê Ân làm công việc mà anh yêu thích, tôi có cảm tưởng rằng anh đang tự tình. Nếu tất thảy là một cuộc rong chơi, thì Lê Ân là một kẻ rong chơi đáng yêu, nhất là  khi anh lang bạt trong cõi tâm tưởng của riêng mình. 
VÂN PHI
bài đã đăng báo Bình Định: 

Mẹ ơi, nón lá trên tay mẹ…


Không ai bắt họ phải ăn đời ở kiếp với nón , nhưng bằng cả lòng mình, họ vẫn đang từng ngày gắn bó, neo giữ bao vui buồn đời mình với từng thếp lá, đường chằm để làm nên làng nghề truyền thống nón lá Gò Găng nức tiếng.
Về làng nón Gò Găng lần này, tôi cố nhờ người sắp xếp để gặp cho được người cao niên nhất trong nghề nón, một người yêu tha thiết nón lá quê hương mình. Sở dĩ phải nhờ người sắp xếp vì cụ bà nay đã 104 tuổi, sống cùng người con gái cũng đã ngoài 70 tuổi. Đó là cụ Lê Thị Sót, ở khu vực Vĩnh Phú (Nhơn Thành, TX An Nhơn).
Trăm năm đời nón đời người
Khi tôi đến, bà Sót đang ngồi cặm cụi chằm nón cùng người con gái. Tôi thực sự ngạc nhiên khi tiếp xúc với bà. Hình như dấu vết trăm năm không làm trầy xước chút nào đến ký ức của bà. Bà thật sự còn rất minh mẫn. Bà kể say sưa về nghề nón, cái nghề nhọc nhằn đã đan quyện bao vui buồn đời bà và gắn bó mãi đến giờ.
“Gọi là nón Gò Găng, nhưng thực chất là nón được làm từ nhiều vùng như Kiều An, Vĩnh Phú, Châu Thành, Phú Thành… của phường Nhơn Thành bây giờ. Nhưng mọi người bán buôn nón đều tập kết tại chợ nón Gò Găng” - cụ Sót kể.

Tôi nhìn cụ bà Nguyễn Thị Tâm - con gái bà Sót thoăn thoắt đôi tay dấn sườn, chằm nón mà mường tượng hình ảnh cụ Sót thời trẻ. “Cái nghề này, cũng một tay má tui chỉ dạy mà nên. Rồi cứ vậy mà hai mẹ con túc tắc làm, gắn bó đến giờ”, bà Tâm bộc bạch. Vừa trò chuyện với tôi, hai mẹ con vừa làm, thỉnh thoảng bà Tâm lại dừng tay… ngắm mẹ mình. Còn tôi, tôi ngắm đôi bàn tay của hai người phụ nữ đan trên nón, xuyên qua bóng nắng đáp lên nan lên lá lên những nếp đồi mồi trên lưng tay, rồi một câu thơ cũ chợt bật lên: 
Mẹ ơi, nón lá trên tay mẹ… rồi lòng thấy thương gì đâu.Cụ Sót bần thần nhớ, ngày xưa không có cước chỉ phải lội vào rừng tìm loại tàu thơm, đập giã, nạo hết lớp vỏ, lấy những sợi gân của tàu thơm se lại mới thành chỉ để chằm nón. Làm được một chiếc nón công phu lắm. Vót nan, vành, kéo lá, dấn sườn, xòe lá… rồi tỉ mẩn chằm từng đường kim mũi chỉ. Hết thảy các khâu làm nón đều hoàn toàn làm bằng tay.
Tha thiết với nón lá Gò Găng
Cụ Lê Thị Sót
Nhiều khi sức khỏe không còn tốt, nhưng thấy con gái cùng mấy người hàng xóm ngồi tụm năm tụm ba là bà Sót xít lại ngồi, chằm nón cho bằng được. Cứ nhìn người phụ nữ hơn trăm tuổi ấy điệu nghệ từng đường chỉ, tuy không nhanh bằng lớp trẻ nhưng đều, đẹp thì đủ hình dung ngày trẻ bà là một người làm nón điêu luyện đến cỡ nào. Anh Nguyễn Lập Danh, khu vực trưởng khu vực Vĩnh Phú chia sẻ: “Bà con ở đây đã quen với hình ảnh cụ Sót làm nón. Cụ bà vui tính lại hay lam hay làm nên ai gặp cũng thấy quý mến. Không chỉ giỏi làm nón, bà còn thuộc rất nhiều ca dao, dân ca, hò đối đáp nữa”.


Con gái bà Sót kể lại, mấy năm trước còn khỏe, đi lại linh hoạt, bà cứ nằng nặc theo con gái xuống chợ nón Gò Găng ngày phiên, để ngồi bán nón, để ngồi rủ rỉ trò chuyện với những bạn hàng. Bà nói, những bạn bè một thuở của bà rủ nhau đi về thế giới bên kia cả rồi, chỉ còn bà ở lại. Tôi nhìn căn nhà cấp bốn của bà cụ, nhiều mảng tường gạch đỏ sẫm lộ ra bên ngoài. Trong nhà không có gì đáng giá ngoài những chồng nón lá mà hai mẹ con chăm chỉ làm, tích lũy mấy hôm nay chuẩn bị cho phiên chợ sắp tới và những tấm giấy mừng thọ dành cho cả… hai mẹ con của Hội Người cao tuổi.“Có câu ca nào về nón lá Gò Găng mình mà bà hay hát không?”. Tôi quay sang hỏi cụ Sót. Bà nhoẻn miệng cười, rồi cất giọng: “Gò Găng có nón chung tình/ Ở đây có thiếp một dạ với mình mình ơi”. Trời đất ơi, ở đây không còn là minh mẫn như ta vẫn hình dung nữa, giọng điệu của cụ vừa quyến luyến chân thành, da diết vừa giản dị, mộc mạc đến mức đó như là lời ăn tiếng nói hàng ngày.

Chợ nón Gò Găng
Anh Bùi Thái Sơn, Phó chủ tịch UBND phường Nhơn Thành tâm sự: “Hiện phường Nhơn Thành có khoảng hơn 600 hộ làm nón, cụ Sót là thợ làm nón lớn tuổi nhất hiện nay ở Nhơn Thành. Nhờ những người có tấm lòng tha thiết với nghề truyền thống nón lá như cụ mà làng nghề nón lá Gò Găng qua năm tháng vẫn được lưu giữ, nối dài sức sống…”. 
ĐỨC LINH
(là bút danh của Phi, hehe)


NGUỒN: http://www.baobinhdinh.com.vn/viewer.aspx?macm=46&macmp=46&mabb=117148

Mẹ Thiện ở Cồn Chim




Phải qua nhiều lối nhỏ quanh co trên Cồn Chim (thôn Vinh Quang 2, xã Phước Sơn, Tuy Phước), tôi mới tìm đến được nhà mẹ Lê Thị Thiện - Mẹ Việt Nam anh hùng duy nhất còn sống ở ốc đảo giữa mênh mông Thị Nại. Mẹ Thiện sinh năm 1930, 2 trong 3 người con tham gia cách mạng của mẹ là liệt sĩ. Chị Nguyễn Thị Bốn, con gái của mẹ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ; anh Nguyễn Văn Hương, con trai của mẹ hy sinh trong màu áo bộ đội tình nguyện Việt Nam khi làm nghĩa vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia.

Giáo viên và học sinh điểm trường Cồn Chim đến thăm mẹ Thiện.
Hơn hai mươi năm trước, chồng mất, đứa con trai út của mẹ cũng mất sớm lúc tuổi mới đôi mươi, để lại đứa con vẫn còn đang tượng hình trong bụng mẹ nó. Nỗi đau đớn trong mẹ chồng lớp lên nhau. Rồi con dâu của mẹ đi thêm bước nữa. Xót cháu sống cảnh “cha dượng con dì”, mẹ dắt cháu rời quê chồng ở Phước Thuận (Tuy Phước) trở lại nơi mình sinh thành - Cồn Chim, dựng căn nhà tạm, lặng lẽ nuôi cháu lớn khôn. Ở tuổi gần chín mươi, trong cái nhớ nhớ quên quên, nước mắt mẹ chợt rơi khi mỗi lần bước đến một điểm vô hình nào đó trong ký ức…
* * *
“Em sinh ra đã không biết mặt cha. Từ bé đến giờ, em sống cùng bà nội. Bà là người thân thiết với em nhất”, Nguyễn Trung Tiến, cháu nội của mẹ Thiện, xúc động sẻ chia.
Đã 2 năm nay, mẹ Thiện bị tai biến nên sức khỏe ngày càng giảm sút, đôi chân không còn đứng vững. Lớn tuổi, mẹ mắc thêm chứng nặng tai. Thỉnh thoảng, mẹ mỉm cười hiền hậu, rằng, con nói gì mà mẹ không nghe gì hết trơn hết trọi. “Ngày xưa mẹ làm gì để nuôi em Tiến?”, tôi ghé tai bà. “Đi mò cua bắt ốc, làm thuê cho người ta”, mẹ cười hiền cố giằng níu đoạn ký ức đã xa lắc xa lơ…
Tiến kể, hồi còn bé ham chơi cùng bạn, mải tối khuya vẫn chưa về, bà lại quanh quẩn xóm Cồn Chim đi tìm gọi. Tìm thấy cháu, bà la mắng rồi lặng lẽ khóc. Những năm tháng đùm bọc nuôi cháu, lo lắng mơ hồ về rủi ro nào đó cứ canh cánh bên mẹ. Thì cuộc đời mẹ cứ rủi ro như vậy hoài mà, làm sao mà không sợ chứ. Chiến tranh mất con đã đành. Hòa bình rồi lại mất con nữa. Rồi thì chồng qua đời vì bạo bệnh, rồi thì con trai mất sớm... Cứ như vậy trái tim bà mẹ nào chịu nổi!
Dành cho cháu tất cả sự yêu thương, chở che, mẹ cố gắng không để cháu mình phải chịu thiệt thòi so với những đứa trẻ khác. Khi Tiến lấy vợ, mẹ lấy số tiền dành dụm, tích cóp bấy lâu nay - từng đồng lẻ, từng món nhỏ một, chuẩn bị sính lễ cho cháu.
Thanh Thảo, vợ Tiến, rưng rưng xúc động: “Nội hiền và thương con thương cháu lắm. Nội thương anh Tiến sao thì cũng thương cháu dâu và hai chắt như thế. Mấy hồi em dẫn hai đứa nhỏ về ngoại chơi, nội ở nhà nhớ cháu mà sụt sùi”. Ngó lại mẹ Thiện, đã thấy đôi mắt mẹ rưng rức chực đỏ.
* * *
Tôi nghe chuyện một Bà mẹ Việt Nam anh hùng lặng lẽ nuôi cháu thành người liền tìm về Cồn Chim. Tuổi cao và chừng như không muốn nói nhiều đến thời chiến tranh đã lùi rất xa, mẹ Thiện cười rất hiền, ấm áp nói chuyện hôm nay, chuyện bà con trên cồn đặc biệt yêu thương đùm bọc nhau, nói chuyện xứ cồn thay da đổi thịt, kể chuyện cháu chắt…
Mấy năm trước, người dân xóm Cồn Chim hay nhìn thấy mẹ thỉnh thoảng như một thói quen trong vô thức, đi quanh quẩn mép cồn tìm con ngao, con cua mà xót lòng xót dạ. Anh Trần Văn Nam, bảo vệ của điểm trường Cồn Chim chỉ ngón tay về phía đầu xóm, nơi đặt bia tưởng niệm liệt sĩ ghi danh 71 người anh hùng xứ cồn đã hy sinh vì độc lập, tự do: “Xứ này không thiếu anh hùng. Bà không cầm súng giết giặc nhưng thật sự là một anh hùng. Đến ngày hòa bình, một thân một mình bà nuôi cháu lớn khôn phương trưởng. Ở đây ai cũng cảm động, yêu mến bà cụ”.
Làm công nhân bốc vác ở tít Khu Công nghiệp Nhơn Hòa (TX An Nhơn), cách nhà hơn 30 km, cứ cuối ngày là Tiến chạy về nhà. “Nội lớn tuổi, hay đau ốm, có mình vợ em ở nhà, sợ nội có gì không xử lý kịp, đi xa em không an tâm”, Tiến giãi bày. Hồi trước, lúc còn khỏe, cứ chiều chiều là bà lại ra ngoài bến đò đợi Tiến về. Lo cho bà, Tiến nói mãi, bà vẫn lụi cụi chống gậy ra bến. Đến khi cơn tai biến ập đến, đôi chân yếu hẳn, bà mới thôi. Mỗi lần trời nhá nhem tối, Tiến về đến nhà vẫn thấy bà ngồi tha thẩn nơi góc sân, hoặc cạnh thềm nhà, đôi mắt đăm đăm, đợi cháu.
* * *
Mẹ Thiện sinh chục người con nhưng giờ chỉ còn lại 4 người. Mỗi người lập gia đình riêng, tản mác khắp nơi. Có người con vì thương mẹ muốn đón bà về sinh sống, nhưng mẹ nói thôi, vì nghĩ đến đứa cháu nội mồ côi cha, không có mẹ ở bên. Hai bà cháu nương nhau sống qua tháng ngày. Ký ức về những ngày xưa cũ khiến bà không cầm được nước mắt. Tiến ghé tai tôi nói nhỏ: Mỗi khi nhắc đến chuyện xưa, nội hay mủi lòng lắm.
Tuổi bóng xế, mẹ Thiện dường như đang sống trong nhiều chiều không gian, thời gian. Có nhiều hôm, mẹ cứ đòi đi bắt con tôm, cái tép, ra bờ đước hái miếng rau về nấu canh cho cháu nội. Tiến phải cản bà mãi.
Năm 2014, Chủ tịch nước đã tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng cho mẹ. Ông Phạm Minh Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Sơn cho biết, toàn xã có 71 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, và mẹ Thiện là 1 trong số 3 mẹ còn sống tại địa phương. Với mong muốn góp một phần nhỏ bé cùng với gia đình trong việc phụng dưỡng Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Thiện, từ tháng 9.2015, ngành GD&ĐT huyện Tuy Phước đã nhận phụng dưỡng mẹ.
Khi tôi nhắc tên mẹ Thiện, ông Vương Tử Nghị, Phó Trưởng phòng GD&ĐT huyện Tuy Phước trầm giọng xúc động. Ông chia sẻ, cơ quan ở xa, lại cách trở, nên ủy quyền cho cán bộ, giáo viên Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn, trong đó có điểm trường Cồn Chim, thường xuyên đến thăm hỏi và hàng tháng trao số tiền hỗ trợ cho mẹ Thiện; có việc gì báo về cơ quan ngay. Những cống hiến của mẹ Thiện, Nhà nước đã ghi nhận. Không chỉ có vậy, từ cuộc đời tràn trề yêu thương, mẹ Thiện là một hình tượng đẹp mà chúng tôi, các thầy cô và các em học sinh lấy đó làm tấm gương, soi chiếu. “Giáo viên, học sinh Cồn Chim hay đến thăm, trò chuyện cùng mẹ Thiện để có gì hỗ trợ thêm cho gia đình. Từ những câu chuyện của mẹ, giáo viên, học sinh như yêu thêm mái ấm gia đình mình”, thầy Võ Hữu Hiếu - Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn - tâm sự.
* * *
Những ngày tháng Chạp lạnh lẽo giữa vùng đầm lồng lộng, nhưng lòng tôi thấy ấm áp lạ thường. Câu chuyện về mẹ Thiện thoạt nghe rất đơn giản, nhưng đó là sự giản dị của dồn nén, chất chứa của bao nỗi niềm. Tôi còn nhớ như in lúc tôi chia tay mẹ Thiện, tay bà vịn vai tôi run run, tôi như nghe thấy nỗi lo lắng của những lần từ biệt thuở xa xưa của bà, như thấy đôi mắt bà còn nhòe ướt dõi theo khi Tiến tiễn tôi ra bến. Đò rời Cồn Chim, về đất liền. Cái lạnh cuối năm thốc vào hốc mắt hay hơi biển mặn mòi không rõ nữa cứ làm nhòe ướt mắt tôi…     

Thứ Tư, 24 tháng 5, 2017

Hoa Uyên Tử (Tặng người đàn ông với chiếc xe đạp không xích)

Hoa Uyên Tử                                                  
                                                                                                                          Vân Phi
                                                             (Tặng người đàn ông với chiếc xe đạp không xích)
Thằng Tèo Lết tu một hơi sạch ly cà phê: “Ngon thật”. Thằng Tám tỏ ra thông thái chửi: “Thằng ngu, cà phê là phải nhắm từ từ từng ngụm để cảm nhận hương vị của nó. Không phải như mày uống rượu trong xó núi đâu”. Thằng Tèo Lết gãi đầu. Nó nhe răng ra cười, răng cửa bị thiếu mất một chiếc. Nhìn nó như Sác Lô thời a còng. Chưa cần diễn chi thì người đối diện đã muốn cười.
***
Thực ra, Tèo Lết không phải tên thật của nó. Ngày nó được sinh ra bên núi An Mư đúng mùa hoa tiểu uyên tử nở tím cả cánh rừng già. Họ đặt tên nó là Uyên Tử. Nó phổng phao, đôi mắt tròn đen như hạt cườm màu ngọc bích. Nhưng từ khi lên tám tuổi, chả hiểu sao đôi chân nó teo lại, mềm oặt. Cơn đau hành hạ từng ngày, nó khóc nhiều đến mức mắt bị mù. Vợ chồng ông Năm đau xót khi thấy con mình như vậy. Tất nhiên, ông Năm biết nguyên nhân vì sao thằng con trai duy nhất của mình ra nông nỗi như thế…
Ông Năm từng là lính Việt Nam cộng hòa. Nhưng bản tính chơn chất, chưa bao giờ có ý nghĩ sẽ phương hại ai cả. Chiến tranh đã khiến con người ta không còn là mình nữa, những con người bình thường bỗng trở nên quyết liệt đến đáng sợ. Giữa lằn ranh sống chết, tiếng súng nổ không khoan nhượng. Ông Năm sợ hãi những âm thanh đoành đoành, những tiếng nổ của đạn pháo rung trời kia. Sợ những cú chạm mặt nhau giữa những người từng là đồng hương uống chung dòng nước, giờ lại ở hai bên chiến tuyến chĩa lưỡi hái tử thần về nhau để một mất một còn. Tất thảy những điều đó ám ảnh ông Năm trong từng hơi thở, mỗi khi ông nhắm mắt là cơn ác mộng về tiếng súng, lửa, máu lại ùa về xâm lấn...
Một ngày nọ, ông đội mưa gió trốn khỏi cánh rừng A Bảo trong tiếng súng nổ chát chúa giữa hai bên chiến tuyến để tìm về với người vợ hiền nơi miền quê yêu dấu. Trên đùi máu chảy bê bết bởi vết đạn chẳng biết của phía nào. Giờ nghĩ lại những ngày tháng cũ, đôi lúc ông nghĩ, giá mà ngày ấy chết luôn thì hay. Chết dưới viên đạn của những người bên kia chiến tuyến hay chết trong bom rơi đạn lạc, hoặc nhắm mắt rút chốt lựu đạn là xong. Nếu vậy thì chẳng có ngày hôm nay, chẳng phải thấy đứa con của mình đau đớn oặt ẹo như vậy khi bị lây nhiễm thứ chất độc nguy hại hủy hoại từng thế hệ. “Uyên Tử à. Ba xin lỗi. Có lẽ con không nên đến thế giới này để rồi gánh chịu tất cả những điều đó”, nhìn đôi chân nhũn nhặn của con, nghĩ đến những tháng ngày qua thằng bé im bặt không khóc cũng không nói lời nào, ông Năm cầm quả lựu đạn trên tay run run, nước mắt lăn dài trên gò má đen sạm. “Khốn nạn thật! Tại sao?”, ông Năm cười điên dại. Tiếng nổ vang trời bứng luôn gốc cây bời lời bốn tháng tuổi bên mé rừng, rung chuyển cả ngôi nhà mái lá xập xệ. Uyên Tử có lẽ vẫn đang ngủ. Cũng chẳng biết được nó đang ngủ hay thức. Nó vẫn im lặng. Đôi mắt nhắm nghiền. Hơi thở vẫn đều đều, chỉ có thân thể là gầy quéo như một xác ướp, thỉnh thoảng khẽ rung lên một chút.
Uyên Tử ghét ba nó. Có lẽ vậy. Nó tránh né mọi lời hỏi han ân cần và sự chăm sóc chân thành của chú Năm. Mẹ nó chết khi nó vừa lên 9 tuổi, mất cùng đứa em đang tượng hình gần 4 tháng tuổi khi bà bị dòng thác cuốn đi theo cơn lũ nghịch mùa. Nó nhớ đôi bàn tay ấm áp của mẹ hay áp vào má nó, xoa trán nó và cả tiếng khóc thút thít của bà dưới bếp trong căn nhà hai gian. Nó nghe hết.
Uyên Tử vẫn hay gồng đôi tay lết ra con suối mà mẹ nó bị cuốn đi để ngồi một mình. Nó tựa lưng vào gốc bời lời già, hái một chiếc lá và thổi. Âm thanh rít lên thống thiết như con chim rừng bị cứa cổ hòa vào tiếng suối gào riết thê lương. Âm thanh nhẹ dần rồi dìu dặt buồn hun hút, nghe như ai oán, nghe như chênh vênh. Trong mắt nó rỉ ra thứ nước đặc sánh. Như máu. Chẳng phải nước mắt…
Người ta vẫn thấy Uyên Tử lết đi đến cuối xóm Hẻo dưới chân đồi An Mư mỗi khi ba nó lên rẫy. Nó không muốn ở nhà, nó không muốn nằm trên chiếc giường bện tre và chiếc chiếu cói bằng dây đay sần sùi vẫn còn hơi ấm của mẹ. Những thứ đó làm nó nhớ. Nhưng cũng làm nó sợ. Nó sợ điều gì cũng chẳng rõ. Có lẽ, nó sợ những hồi ức ấm áp và thực tại mục ruỗng đầy cay nghiệt. Vậy là, thay vì lầm lì đối diện, nó tìm cách trốn tránh.
Khi nó lên 15 tuổi. Ba nó bán hết đất rẫy và căn nhà vách nứa với giá rẻ mạt chuyển về thành phố An Khương sống. Ông Năm tìm được công việc trong một nhà máy giấy. Hai cha con ở nhà của một người quen. Hình như là một người bạn chí thân sống chết từ thuở còn chiến tranh của ông Năm đã chuyển lên Sài Gòn không ở đó nữa. Ngôi nhà cũng chẳng khá hơn ngôi nhà trước của thằng Tèo là mấy. Tường gạch nhiều chỗ nứt nẻ. Có đoạn bị thủng một lỗ rõ to. Xung quanh là những ngôi nhà cũng bằng vai phải lứa như thế. Chúng nằm lởm chởm xiêu vẹo dọc theo một con hẻm nhỏ, lọt thỏm giữa phố. Xung quanh xóm nhà lá ấy là những nhà cao tầng với giàn tigôn và hoa tulip xinh đẹp. Dân tình ở thế giới văn minh xung quanh xem những người trong con hẻm này là những quái thai kì dị của xã hội. Họ đặt nó với cái tên mạt sát: Hẻm Chó Mửa.
Đã nhiều năm nay, đây là nơi trú ngụ của bao thân phận nghèo rách rưới và đói khổ. Từ những tay sống bằng nghề xăm vẽ, trổ những nét rồng phượng cho lũ choai choai học đòi mới lớn đến gã nhà thơ tóc dài chấm lưng nửa tháng chưa chịu tắm hay ngồi thẩn thơ đọc những câu cực vớ vẩn như trời hành. Rồi cả những tay chạy xe ôm mặt mày nhếch nhác, thuốc lá phì phèo, ăn nói bỗ bã, sẵn sàng văng tục chí mạng khác hẳn với văn hóa học đường dạ thưa. “Nậu cha mày, có chịu ăn không tao cho cái bạt tai chết mẹ bây giờ”, “Đù mạ thằng Tí đâu, hôm nay sao mầy không đi học để cô giáo gọi tao mắng dốn tơi tả”. Vừa nói các ông bố vừa xách roi dí con chạy tán loạn cả xóm nhà lá. Đó là những âm thanh mà thằng Tèo Lết từ khi chuyển đến sống nơi đây đã quen thuộc. Nó im lặng và lắng nghe. Thế thôi. Có những điều nó không thấy nhưng “nhìn” được, giống như một nhà hiền triết nào đó đã từng nói, kẻ mù có đôi mắt của trái tim… Quả thật, ít ai để ý rằng, đằng sau những câu nói nghe như chát chúa và bị xem là lũ thất học vô văn hóa kia là những tấm lòng yêu thương được ngụy trang bằng sự xù xì thô ráp của lớp ngôn ngữ bụi đường.
Họ lao ra cuộc sống bên ngoài vất vả, sẵn sàng chịu đựng sự phỉ nhổ và coi khinh của những người tự cho mình có đẳng cấp thượng lưu để kiếm miếng cơm cho vợ con. Họ cũng lao động miệt mài bằng đôi bàn tay nhưng chẳng bao giờ khấm khá được. Thế mà, cũng từ cái hẻm phố Chó Mửa này, một tay nọ đỗ đạc rồi ra làm quan xã một nơi nào đó. Chẳng mấy chốc đã có nhà lầu. Cũng từ độ đó, tay ấy biến hẳn khỏi những bộ mặt rách rưới quen thuộc. Tiệt nhiên không bao giờ quay lại.
Thời chiến tranh, nghe đến đi lính, làm quan là sợ xanh mật, nhưng giờ thời thế đã thay đổi, có khi đi buôn còn lâu giàu hơn làm quan. Bởi thế nên nhiều người có khổ cực trăm bề cũng ráng cho con học hành thành tài đặng sau này có cơ hội đổi đời, thăng quan tiến chức thì càng tốt. Trong xóm có tay Hai Ròm, người nhỏ thó, bị bệnh gai cột sống vẫn từng ngày đạp xe ra Cảng cá Uy Hòa để làm bốc vác kiếm mấy đồng lẻ nuôi bà vợ bị bệnh động kinh và hai đứa con ăn học. Con Hai Ròm, thằng lớn đã mười sáu tuổi, một buổi đi học, một buổi đi đánh giày, đứa con gái bị tan máu bẩm sinh mỗi tháng phải thay máu một lần để duy trì sự sống nhưng chăm ngoan và học rất khá. Nỗi bận tâm về sự học dành phần nhiều cho thằng con trai. Nó tên Tám. Nó ốm chỏng chơ như thằng nghiện xì ke thiếu thuốc. Nó học hành cũng dạng thường. Hai Ròm mỗi khi vác cây roi tre giáo huấn chuyện học hành thì nó khự nự: “Nhà mình chẳng tiền chẳng thế. Học chỉ thêm tốn cơm tốn gạo hả ba. Giờ ra xã hội không tiền thì trăm đường khó. Ba không thấy chú Nam (là “tay nọ” đã bái bai mãi mãi cái hẻm Chó Mửa) ngày trước à, phải bán nhà, chạy chọt mãi mới được…”. Hai Ròm nghe thì càng thêm tức. Cho nó đi học ai dè giờ nó lý sự lại. Định vụt roi đánh cho nó nhớ đời nhưng chợt nghĩ lại, thằng Tám ương bướng cố chấp, càng đánh thì nó lại càng lì như trâu, lại càng giống chú Hai khi còn trẻ. Hai Ròm miệng mếu xệch: “Bố lạy mày con à. Phải học để sau này thoát ra khỏi cảnh này. Đời bố mày đã khổ vì dốt, vì không biết con chữ là gì rồi…”.
Thấy bố van lì, thằng Tám gật đầu ừ dạ, nhưng khả năng có hạn, không phải cứ muốn là được. Thằng Tám lanh lợi, nhưng toàn lanh chuyện đời, chuyện người, còn cộng trừ nhân chia, nguyên lí, phản ứng, nó chịu thua, chưa chiến đấu đã buông súng đầu hàng.
Từ ngày gia đình thằng Tèo Lết chuyển về hẻm Chó Mửa. Thằng Tám thấy thằng Tèo hơi ghê ghê không dám đến gần. Cứ chiều chiều Tèo lại lết ra đầu ngõ, tựa vào gốc trụ điện im lặng. Thằng Tám đi đánh giày về nhiều lần đi qua nhưng không một lời chào người hàng xóm mới. Chỉ đi qua. Lặng lẽ.
Rồi một hôm như mọi hôm, chỉ khác là hôm ấy thằng Tám bị một thằng khách mất dạy bộp tai vì bảo nó đánh giày mà làm xước đôi giày da mới mua. Thằng Tám vừa đi vừa chửi lầm bầm trong miệng: “Có 5 nghìn mà cũng bày trò quỵt người khác. Khốn nạn hết cỡ. Đúng là chó cắn áo rách”. Nói đoạn nó nhổ toẹt một bãi nước bọt bên vệ đường. Khốn nạn thay, nó nhổ trúng ngay cái đầu thằng Tèo Lết đang ngồi thù lù như một đống rác nhếch nhác ở đó. Thằng Tám hoảng hồn, im lặng một chút rồi nói lắp bắp: “Đù mạ mầy hết chỗ ngồi hả thằng kia. Tao không để ý… Tao… Tao không cố ý. Só ri nha”. Thằng Tèo đột nhiên lên tiếng: “Só ri là cái đếch gì?”. “Ơ, mày cũng biết nói à. Thế mà tao tưởng…”. Thế rồi từ đó, hai thằng chơi với nhau. Dần dần thằng Tám cũng không còn thấy thằng Tèo ghê ghê nữa. Khuôn mặt nó dễ thương mà. Sống mũi cao, trắng trèo, đôi lông mày rậm, đôi mắt tròn xoe hạt cườm…
“Bác Ba biết bốc thuốc ổng xem đôi mắt mầy có chữa được không cu”. Thằng Tèo gằng giọng: “Chữa thế nào được. Ngày xưa ông già tao mang tao tới trạm y tế xã, họ bảo hết phương cứu chữa rồi”. Thằng Tám ra vẻ trải đời: “Chỉ có thằng ngu mới cả tin như mầy. Chắc gì mấy ổng phán đúng”. Nói rồi thằng Tám cười khì khì: “Thử đi, bác Ba thương tao lắm, tao hay mát xa, nhổ tóc sâu cho ổng. Để tao nói bác giúp mầy. Không lấy tiền đâu mà lo”. “Được. Nhưng đừng nói chuyện này cho ông già tao biết”. “Ô cơ. Chuyện nhỏ”.
Vậy là hằng ngày, khi ông Năm ra ngoài đi làm trong nhà máy giấy, thằng Tám lại chạy sang cõng thằng Tèo Lết qua nhà bác Ba. Nghe bảo là đắp thứ thuốc kì hoa dị thảo gì đó đen quánh như cứt chó, lại có mùi hôi rất khó chịu. Tèo cảm nhận rõ đôi mắt mình ấm nóng dần đều rồi chuyển sang mát lạnh, tê tê. Không biết có bớt hay không nhưng thứ thuốc quái dị kia vừa làm khó chịu cái mũi, lại khoan khoái trong hốc não.
***
“Tao còn không biết giờ bên ngoài tô bún nó giá bao nhiêu mầy ạ. Lo chạy cơm từng ngày, tiền nhà thuê, tiền viện cho con bé Lan cũng méo mặt rồi”, trong một lần tâm sự với Tèo Lết, thằng Tám thổ lộ. Thằng Tèo giở trong túi ra 50 ngàn bảo: “Hôm nay tao mời. Xài hết chỗ này thôi”. Sau một hồi phân vân thì thằng Tám gật đầu: “Ô cơ! Chơi luôn”. Nói rồi thằng Tám bế thằng Tèo lên chiếc xe đạp, chở vèo ra tận ngõ 6 Ngô Tang. Vào quán Hai Giêng: “Chủ quán cho hai tô bún”. “Hai đứa ăn bún gì?” “Bún là bún chứ còn bún gì?”. Bà chủ quán cười: “Có bún gân, bún bò, bún giò. Ăn bún nào?”. “Cái nào đắt nhất?”. “Bún bò với bún giò đồng giá 5 ngàn. Bún gân 3 ngàn”. “Thế cho 2 tô bún gân”. Nói rồi thằng Tám lại cười khì khì.
Hai thằng quất xong tô bún mà phơi phới dạ. Thằng Tám quẹt mũi: “Được rồi, hôm nay tao làm được 2 khách, mời mày cà phê. Hồi giờ tao cũng chưa uống cà phê, nghe bảo uống cà phê phê hơn uống rượu”. Thế là hai đứa dẫn nhau ra quán cà phê gần ấy…
Thằng Tám đang nói linh tinh về cách uống cà phê, cảm nhận cuộc sống như một nhà hiền triết nửa mùa thì bỗng dưng khựng lại. Nó khẽ lay lay đôi chân nhũn nhặn như cánh tay em bé của thằng Tèo: “Chú Năm kìa. Chú Năm bảo làm trong công ty giấy mà sao giờ lại chở gánh ve chai. Nhìn thương quá! Ba mầy kìa Tèo ơi”. Thằng Tèo mặt đỏ bừng. Nó kéo một cái rơi chiếc băng vải hờ màu đen trên mắt mà bác Ba vừa đắp thuốc khi nãy. Nó cố mở mắt. Trong cái hun hút tối đen, có một thứ ánh sáng lờ nhờ òa vào mắt nó như sự xâm nhập của ánh sáng vũ trụ vào cánh cửa thiên đường. Cánh cửa mở ra những chân trời ánh sáng, vô vàng ánh sáng, vồ vập và chói lóa. Nó cảm thấy rát buốt, nhoi nhói. Nó nhắm mắt. Mở mắt. Rồi vội vàng nhắm lại. Một lần nữa, nó cố gắng mở ra. Những lờ nhờ dần rõ nét…
Trong tim nó như òa vỡ một cảm xúc rối loạn. Là ba nó. Ngay trước tầm mắt nó phía bên kia đường. Người đàn ông chân bước khập khiễn đang dắt chiếc xe chất đầy ve chai đi cà nhắc từng bước, liêu xiêu chiếc bóng gầy còm. Đôi tay ba nó giữ chặt chiếc xe đạp không xích đã cũ mòn, nó nhận ra là chiếc xe ngày xưa còn bé mẹ hay chở nó ra ngoài trung tâm huyện mua những cây tò he trong rằm tháng tám. Hóa ra, bao lâu hay ba đi nhặt ve chai để nuôi nó. 50 ngàn kia không biết ba nó đã dành dụm bao lâu để có được mà đưa nó giữ, nhưng nó không tiếc mà tiêu xài cho ra dáng anh hào với thằng bạn.
Nó ghét ba nó mà. Tại sao ba nó lại đưa nó đến thế giới này. Để suốt bao năm qua là những chuỗi ngày địa ngục. “Sao ngày ấy ba không cùng con đi đến một thế giới khác. Có lẽ con sẽ không tủi thân và thấy mình thừa mứa trong cõi đời này. Ba cũng không cần phải vì con mà chịu bao tủi khổ như vậy”. Nó lại nhớ đến những lần ba nó ngồi một mình rít thuốc, mùi thuốc lá làm nó khó chịu cho dù ông ở cách nó gần mươi mét. Nó ho sặc sụa. Từ độ đó, nó chẳng bao giờ còn nghe mùi thuốc lá từ ba nó nữa.
Đôi mắt nó chợt ươn ướt, có gì đó không kiểm soát cứ trỗi dậy từ trong lòng. Rối bời. Dội ngược. Nó khóc. Sau bao năm, những giọt nước long lanh lại trổ mầm từ đôi mắt rất đẹp của nó, nguyên vẹn những đơn sơ, ngay khi nó trở lại với ánh sáng. Nó nhoài người lao xuống chiếc ghế. Ngày xưa cũng vì một lần té ngã mà nó mất luôn một chiếc răng cửa. Nhưng lần này chẳng sao, thằng Tám đã nhanh tay đỡ nó. Nó hất bàn tay xương xẩu của thằng Tám ra, cất tiếng gọi run run, cái giọng như con chim non trầm vỡ giữa hoang hoải núi rừng: “Ba ơi, con đây. Ba ơi, con của ba đây. Con thấy ba rồi ba ơi”.

Ông Năm buông chiếc xe đạp ngã xuống lòng đường, lết chiếc chân cà nhắc về phía con trai. Họ tiến gần đến nhau hơn trước ánh mắt của bao người. Tất cả đều im lặng. Mọi thứ như ngưng bặt chỉ còn có hai cha con. Cơn gió thoảng nhẹ đưa mùi cà phê tan loãng trong mê miên ánh sáng. Hôm ấy, trời nắng đẹp, những giọt nắng đậu trên mái phố, trên lá cây non, trên lòng bàn tay, xuyên thấm, ấm dịu rồi hóa thành những sợi tơ mỏng manh tỏa hai bên đường ngợp một sắc tím huyền ảo xinh đẹp của hoa bằng lăng, tựa hệt như mùa hoa tiểu uyên tử trên núi An Mư thuở trước…
...
Truyện đăng ở báo Quảng Ninh: http://baoquangninh.com.vn/van-hoa/tac-gia-tac-pham/201611/sang-tac-moi-hoa-uyen-tu-truyen-ngan-cua-van-phi-2322117/

Thứ Ba, 1 tháng 9, 2015

CON VỀ TÌM CHÚT TRẺ CON

ai về đổ bóng mưa ngâu
gió đan tóc rối áo nâu mẹ ngồi

hạt giăng tím ngọn mồng tơi
lá trầu rách nửa mồ côi bên thềm

con về trầu vạc môi têm
mẹ rưng rưng, con rỏ mềm ruột gan

bóng chiều rỗ nắng đi hoang
bên lưng áo mẹ chỉ sớn tháng năm

xót cho dâu bể thay lòng
mẹ thương con gái giữa dòng phù khơi

con về trong tiếng à ơi

sà vào lòng mẹ khóc cười trẻ con.

http://w.w.w.baobinhdinh.vn/viewer.aspx?macm=46&macmp=46&mabb=117241

MÂY TÌM SIM TÍM

mây ơi trôi trắng rừng đồi
mùa đông năm trước còn ngồi hái sương
ta về gùi bắp lưng nương
hái hoa lan đỏ giữa đường vào thôn
năm nao làm lính biên đồn
giữa miền miên thảo gửi hồn vào trăng
áo xanh gánh nỗi nhọc nhằn
sánh sao lam lũ mẹ oằn đôi vai
mây tìm sim tím rừng đồi

ta tìm bến cũ hát lời tình xưa.

ĐỨA CON XA XỨ

em đi về bến lặng
rũ hương khóc cuộc lưu ly
em đi về phía gió
bỏ lại sau cả tuổi xuân thì

này cô gái tuổi em mười sáu
xa quê hương xa mẹ xa cha
xa giàn tigôn hoa vỡ bên hiên nhà
xa áo trắng thơ ngây, em làm đứa con xa xứ...
cô gái ơi, hương tóc mây ngàn say lòng người lữ thứ
chốn mưu sinh đô hội cõi đời
lần đầu tiên xa nhà...em khóc
nấc nghẹn ngào thành hai tiếng...Mẹ ơi!
Sài Gòn, phố che chân mây rong dài sợi nắng
chẳng như quê mình thênh thang gió neo cánh đồng xanh
em, cô gái quê lên chốn thị thành
vẫn vất vả đôi bàn tay bé...
ừ! dẫu ở nơi đâu thì em vẫn thế
sống thẳng ngay, chân chất thấm đượm nghĩa tình
giữa cạm bẫy xô bồ lòng vẫn kiên trinh
mặc cho năm tháng sói mòn đời bạc thếch
đã bao lần nước mắt rơi giữa cô đơn mỏi mệt
em tự an ủi mình phải mạnh mẽ hơn xưa
gửi về mẹ tháng lương đầu em còn nhớ lắm
niềm vui kia nhắc mãi đến bây giờ...
vậy mà đã 8 năm rồi cô gái nhỉ
nơi thôn quê ba mẹ tuổi xế chiều
một ngày nắng trốn những vòm mây ký ức
em vẫy tay chào phố về với những thương yêu...


về thôi em
ngày xanh gió lộng
về thôi em
bếp nóng hiên nhà
em nhặt cánh sầu đông đặt lên giàn tim vỡ
cúi nhặt đời mình từ đôi mắt mẹ mong...

ambum ảnh

ambum ảnh
Được tạo bởi Blogger.