123, Example Street, City 123@abc.com 123-456-7890 lasantha.wam

hạnh phúc trổ mầm từ phía cô đơn...

Thứ Bảy, 21 tháng 3, 2020

Phố Quy Nhơn trong tranh Nguyễn Văn Cần


Quê Duy Xuyên, Quảng Nam, học ở Huế nhưng Bình Ðịnh mới là nơi họa sĩ Nguyễn Văn Cần gắn bó. Năm 1998, sau khi tốt nghiệp ÐH Mỹ thuật Huế, anh về công tác tại khoa Mỹ thuật, Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật Bình Ðịnh. Cũng từ đó, anh phải lòng Quy Nhơn, tha thiết đến giờ.

Họa sĩ Nguyễn Văn Cần.
Trò chuyện với Nguyễn Văn Cần khi cùng xem tranh anh, với tôi luôn là trải nghiệm thú vị. Mỗi tác phẩm là một vùng ký ức và với những bức anh vẽ phố Quy Nhơn, chúng tôi thường lặng lẽ, để thinh lặng trải đều qua những góc phố, mái nhà, hàng cây, để tiếng vọng từ Quy Nhơn dồn lên ngực mình ấm áp lạ thường.
Anh bộc bạch: “Tháng 8.1998, khi tôi mới đến Quy Nhơn nhận công tác, ấn tượng về phố và người nơi đây như những chùm rễ mang sức sống mới, lặng lẽ tỏa lan, len lỏi đến từng ngóc ngách cảm xúc. Tôi thấy Quy Nhơn dễ dàng đáng yêu trên mọi góc nhìn, mọi cung giờ. Không hề quá đâu, khi ánh trăng chiếu rọi vào từng mái phố, hay dát lên nền biển lấp lánh, khó ở đâu xinh đẹp bằng Quy Nhơn. Tôi bị hút bởi những ngôi nhà ven đầm Thị Nại. Sự xô lệch, đan xen, những mái nhà tạm nhưng chứa đựng bao thế hệ con người can trường trải sóng gió thiên tai. Qua một ngày vất vả họ lại ngồi nhâm nhi vài chén rượu dưới chiều buông hay đêm trăng rắc vàng trên mặt đầm, thủ thỉ với nhau chuyện đời. Quy Nhơn, từ những góc nhỏ như thế đã ăn sâu vào trí nhớ. Năm 2011, khi sang Thái Lan học cao học nghệ thuật thị giác, nỗi nhớ về những tháng ngày gắn bó với phố biển trở thành nguồn cảm xúc để tôi thực hiện loạt tranh với chủ đề “Phố & nỗi nhớ của tôi””.
Bao nhiêu năm tháng gắn bó với Quy Nhơn, nhìn ngắm phố qua bốn mùa mưa nắng, qua luân chuyển đêm ngày, qua bao biến đổi xoay dời đã tích lũy trong anh nhiều tầng ký ức. Họa sĩ sử dụng những ô cửa, những con đường, góc phố, ánh nắng hắt lên từ phía hừng đông hay khi chiều muộn để thả vào đó những suy tưởng, đắp lên đó những gam màu cảm xúc. Để lắng lòng nghe sự trôi chảy của thời gian… Tôi không dám chắc về cảm xúc của mình, vì rằng, tôi quá đỗi yêu mến thành phố của tôi, nên nhiều lần cù rủ một số bạn bè ở xứ khác cùng xem tranh của Nguyễn Văn Cần, mong sẽ khách quan hơn. Những góc phố, con người, những sắc độ Quy Nhơn trong tranh của Cần, khiến người xem có cảm giác như đi lạc về miền ký ức của chính mình, thấy mình là một phần trong đó… Và những người bạn của tôi thường cũng chia sẻ rằng, xem tranh của Cần có thể không nắm bắt hết, nhưng có một điều rất chắc chắn là họ yêu thành phố này hơn.
Tác phẩm Nắng qua vùng lũ của họa sĩ Nguyễn Văn Cần.
Họa sĩ Nguyễn Văn Cần tâm sự: “Loạt tranh “Phố & nỗi nhớ của tôi” có 35 bức, chủ yếu vẽ trong 2 năm 2011 và 2012. Trong nhiều góc độ về Quy Nhơn, mình có ấn tượng đặc biệt với khu nhà rầm ven đầm Thị Nại. Những phận người mưu sinh bên mép sóng, cảnh sắc nhịp sống biển về đêm… cứ vây lấy tạo cho mình nhiều suy ngẫm”.
Dòng cảm xúc về phố vẫn còn ăm ắp trong họa sĩ nên cứ túc tắc, tranh về phố và biển Quy Nhơn lặng lẽ ra đời. Tác phẩm “Nắng qua vùng lũ” là một vệt lặng lẽ như vậy. Với gam màu vàng điểm nâu, xanh, tổng thể bức tranh ta thấy ánh nắng trải vàng trên con phố. Hình tượng chính của tranh là hình ảnh quen thuộc của phố - Nhà thờ Lớn Quy Nhơn. Xung quanh nhấp nhô những mái nhà, ô cửa… Thành phố đang hồi sinh sau cơn bão. Hình ảnh những anh công an, bộ đội ẩn hiện trên con phố cùng chị lao công đang giúp dân đưa người già qua đường, di chuyển đồ đạc và làm sạch những con đường… hết thảy tạo sự cộng hưởng mạnh với người xem.
Nói về bức tranh này, anh phấn khởi: “Tác phẩm được chọn dự treo Triển lãm khu vực Nam miền Trung và Tây Nguyên mở rộng năm 2017 ngay tại TP Quy Nhơn. Ngày 5.10 vừa rồi, tác phẩm được Bảo tàng lịch sử Lực lượng vũ trang Việt Nam duyệt, được dự treo trong triển lãm về đề tài lực lượng vũ trang tại TP Hồ Chí Minh (triển lãm tổ chức định kỳ 5 năm/lần)”.
Công việc của họa sĩ Nguyễn Văn Cần ngày một nhiều hơn với việc giảng dạy cùng công tác quản lý. Dù vậy, anh luôn dành một phần thời gian cho sáng tác. Cùng với sự nghiêm cẩn, dường như việc anh ấp ủ cảm xúc thường xuyên với phố khiến tranh của anh ngày một đằm sâu, quyến rũ.

Người vẽ những “ô cửa” cảm xúc...


Nghe anh say sưa kể, phân tích rành mạch những truyện ngắn, từ kết cấu đến ý tưởng, nhiều người cứ đinh ninh hẳn anh là một nhà văn. Hoặc giả, là một ông thầy giáo dạy Văn cũng nên… Thực ra, anh không phải là người viết văn. Nhưng công việc anh đảm nhận nhiều năm nay lại gắn bó mật thiết với nó. Bằng việc, vẽ tranh minh họa cho truyện...
Anh là họa sĩ Nguyễn Văn Cần, gốc Quảng Nam nhưng bén duyên với Bình Định và gắn bó nơi đây từ năm 1998 đến giờ. Cũng từng ấy năm, anh là giảng viên dạy Mỹ thuật tại Trường Trung cấp VHNT Bình Định. Học bài bản, nhiệt huyết nghề, họa sĩ Nguyễn Văn Cần đã sớm khẳng định mình.
Trải nghiệm cảm xúc
Năm 2007, anh đã mở triển lãm cá nhân “Bóng hoàng hôn” tạo dấu ấn mạnh mẽ khi triển lãm một bức tranh ghép dài tới 30 m gồm 25 bức tranh nhỏ ghép lại thể hiện những hoạt cảnh đồng quê qua từng bước chân dọc theo con đê khi hoàng hôn dần buông xuống. Một ý tưởng khá lạ trên nền chất liệu sơn dầu. Những người quen biết họa sĩ Nguyễn Văn Cần đều dễ nhận thấy ở anh năng lượng sáng tác dồi dào, khả năng làm mới mình, làm mới những cảm xúc.
Nguyễn Văn Cần đến với tranh minh họa là một cách tìm đến những rung cảm mới cho bản thân. Anh bắt đầu vẽ minh họa truyện ngắn từ năm 2004 sau lời đề nghị từ phía Ban biên tập Tạp chí Văn nghệ Bình Định.
Tranh minh họa phải bám sát vào nội dung tác phẩm. Nhưng không vì vậy mà bức tranh minh họa bị khuôn cứng trong một giới hạn nào đó. Việc thể hiện nội dung tác phẩm bằng hình nét, độ đậm nhạt chưa bao giờ là điều giản đơn. Họa sĩ Nguyễn Văn Cần chia sẻ: “Vẽ minh họa, người vẽ phải đọc, phải thẩm thấu rồi từ đó chắt lọc ra những ý tưởng, nội dung căn cốt để phác thảo. Một bức tranh minh họa mà người họa sĩ chưa “nói” được ít nhất 1/3 tác phẩm, coi như chưa thành công. Tranh minh họa cũng như ô cửa gợi dẫn cảm xúc để người đọc thêm hứng thú khám phá tác phẩm”.
Tranh minh họa truyện ngắn Chạy duyên.
Niềm vui mang lại
Với mỗi truyện ngắn nhận minh họa, họa sĩ Nguyễn Văn Cần đều tỉ mỉ đọc, nghiền ngẫm và chọn cách thể hiện. Bởi theo anh, khi người ta “đặt hàng” mình vẽ, có nghĩa là họ đã “chọn mặt gửi vàng”, mình không thể làm qua loa, sơ sài mà phải chú tâm thực hiện một cách tốt nhất có thể.
“Có đơn “đặt hàng” nào từng làm khó anh?”, tôi tò mò. Anh chân thật: “Có chứ! Có những truyện, phải đọc đi đọc lại nhiều lần tôi mới nắm chắc được cốt lõi tác phẩm, thông điệp then chốt để từ đó có cách minh họa phù hợp. Ví như truyện Chạy duyên của tác giả Anh Nhật mà Ban biên tập Tạp chí Văn nghệ Bình Định nhờ vẽ minh họa. Chuyện tình của chàng trai và cô gái chỉ diễn ra trong không gian quán cafe có tên là Mi Bảy (E7), một hợp âm trầm… Sau nhiều hồi suy nghĩ, tôi quyết định minh họa truyện bằng cách thể hiện phong cách lập thể với góc nhìn không gian đồng hiện. Những đường nét đan chéo được xử lý đậm nhạt tạo những góc cạnh của cuộc sống, không gian trống vắng mang tính tự sự, hòa trộn cảm xúc cùng âm hưởng gam Mi Bảy, bật lên hình ảnh hai nhân vật chính trong truyện với những khắc khoải…”.
Người họa sĩ lặng thầm với tranh minh họa, ngỡ rằng ít ai để ý. Nhưng có những độc giả lại ấn tượng với tranh minh họa không kém tác phẩm. Tiến sĩ Lê Nhật Ký, giảng viên Trường ĐH Quy Nhơn, chia sẻ: “Tôi vẫn thường chú ý đến các tranh, ảnh minh họa khi đọc tác phẩm. Theo tôi, đó là những tác phẩm nghệ thuật độc lập, đích thực, không đơn thuần chỉ để “minh họa” cho nội dung một truyện ngắn hay một tùy bút nào đó. Sự cộng hưởng giữa kênh chữ và kênh hình như vậy đã góp phần gia tăng sức hấp dẫn của tác phẩm. Ở Tạp chí Văn nghệ Bình Định, tôi có nhiều ấn tượng với những tác phẩm minh họa của Nguyễn Văn Cần, điển hình như minh họa truyện ngắn Cuộc gọi từ biển của Võ Hạnh, số 28/2015), Trăng lạnh (truyện ngắn Phạm Hữu Hoàng, số 55/2017), hay Bay (truyện ngắn Mẫu Đơn, số 59/2018)…, tôi thấy anh bộc lộ được phong cách riêng, dung dị mà không kém phần tài hoa”.
Với họa sĩ Nguyễn Văn Cần, tranh minh họa mang lại cho anh nhiều cảm xúc theo từng bước xung đột truyện, từng chi tiết dẫn dắt, những ẩn dụ thông điệp… Đồng thời, qua mỗi bức tranh minh họa, người đọc sẽ thấy được góc nhìn, cảm quan của anh đối với một tác phẩm văn chương, và cả sự chân thành, nghiêm túc trong tình yêu hội họa.  
VÂN PHI

Hành trình sắc màu của một nữ họa sĩ


Gốc Huế, nhưng gắn bó và lập nghiệp ở Bình Ðịnh, gần 40 năm với những hình nét, màu sắc, chị - nữ họa sĩ Lê Thị Tuấn - vẫn từng ngày thầm lặng sáng tác, neo giữ tình yêu với hội họa.
Mê vẽ từ bé, để thực hiện đam mê, năm 1976 chị theo học Trung cấp mỹ thuật ở Huế. Đầu năm 1980, chị được phân công về công tác tại trường Văn hóa nghệ thuật Nghĩa Bình. Gần nửa năm sau, chị chuyển sang phòng Thông tin - Cổ động của Sở Văn hóa Nghĩa Bình…
Sơn dầu một thuở
Những năm ấy, người yêu thích hội họa đã quen với hình ảnh một nữ họa sĩ trẻ trung, đầy tràn năng lượng với áo sơ mi, quần jean, đeo tạp dề trèo thang vẽ pano, áp phích cổ động. Lần giở lại ký ức, nữ họa sĩ khẽ cười, nét duyên đằm thắm vẫn vẹn nguyên: “Đó là những tháng ngày ắp đầy kỷ niệm, được gặp gỡ, tiếp xúc với con người, các vùng đất Bình Định, hòa vào cuộc sống của người dân chân chất mộc mạc, tích lũy nhiều cảm xúc để về sau tôi thực hiện những sáng tác của mình”.
Bức tranh khắc gỗ Xưởng đóng tàu.
Năm 1989, sau khi tỉnh Nghĩa Bình tách ra làm 2 tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi, chị về công tác tại Phòng Thông tin, Cổ động và Triển lãm thuộc Trung tâm Văn hóa tỉnh Bình Định, gắn bó đến khi nghỉ. Ngoài công việc phục vụ tuyên truyền, quảng bá cho những sự kiện, ngày lễ lớn, chị lặng lẽ với “khoảng trời riêng” cùng những gam màu, hình khối. Chị chọn sơn dầu làm chất liệu gửi trao cảm xúc, bởi khả năng ký họa nhanh những ý tưởng thành hình hài. Những tác phẩm như Làm gốm, Thả diều, Bông súng, Thu hoạch dừa… theo thể tài hoạt cảnh, tĩnh vật được chị thực hiện khá thành công trên nền chất liệu này.
Năm 1995, chị tiếp tục thi và học Đại học Mỹ thuật Huế. Chị tâm sự, học để tiếp cận những cái mới, để mình mở rộng nhãn quan, để biết thêm nhiều điều mà nếu không học có khi không biết cách tìm tới! Cầu thị, ham học hỏi, siêng sáng tác, tác phẩm của họa sĩ Lê Thị Tuấn đều đặn được chọn tham gia triển lãm khu vực Nam miền Trung - Tây Nguyên từ năm 1998 đến nay, đó có thể xem là một ấn chứng.
Đồ họa tìm về
Những năm gần đây, người mê hội họa thấy chị sáng tác nhiều tranh đồ họa ở mảng tranh khắc gỗ: Lọ hoa (khắc gỗ - 2009), Thuyền (khắc gỗ - 2010)... Hay mới năm ngoái, tác phẩm Xưởng đóng tàu (khắc gỗ - 2017) đạt giải C của tỉnh và được giới thiệu tham dự giải thưởng của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam. Và vừa rồi, triển lãm khu vực Nam miền Trung - Tây Nguyên 2018 tổ chức tại Phú Yên, tác phẩm tranh khắc gỗ Hoa súng tím vinh dự được chọn triển lãm.
Một phụ nữ mảnh mai lại chọn con đường sáng tác gắn liền với tranh đồ họa, kỳ công khắc gỗ bằng đường dao, mũi đe, cân chỉnh bố cục, chỉ cần một chút sơ sẩy là hỏng. Khắc gỗ xong phải dùng rulô lên màu, rồi in lên giấy dó... Gần chục công đoạn để hoàn thiện một bức tranh. Không phải ai cũng chọn lối sáng tác kỳ công này ngay cả khi hâm mộ, bởi nếu không đủ đam mê, kiên nhẫn, người nghệ sĩ thật khó gắn bó lâu dài. Thế mà, gần chục năm nay, Lê Thị Tuấn khá thành công với tranh đồ họa.
Thực ra, đó không phải là một cuộc “rẽ ngoặt” mà là sự “tìm về” đúng chuyên ngành của chị. Chị tâm sự, lúc học trung cấp và cả đại học, chị đã chọn ngành sáng tác tranh đồ họa. Những nét khắc rạch ròi, độ đậm nhạt, sắc màu tươi thắm và sự khéo léo chăm chút tỉ mỉ của đôi tay tạc hình trên tấm ván gỗ... hấp dẫn chị. Hơn nữa, khi thôi công tác ở Trung tâm Văn hóa tỉnh, chị có nhiều thời gian để chăm chút tác phẩm hơn, bởi việc tạo ra một sản phẩm nghệ thuật đồ họa như khắc gỗ đòi hỏi công phu. “Như bức Xưởng đóng tàu, mình dành rất nhiều thời gian để ý, quan sát và nhìn ngắm người thợ làm việc để nuôi dưỡng đề tài. Đến khi quyết định sáng tác lại thực tế cả tháng ròng rã để chắt lọc, dõi theo từng công đoạn mà người thợ đóng tàu thao tác, lắp ghép tỉ mẩn những thanh gỗ thành chiếc tàu hoàn thiện”, chị trải lòng.
Có lần tôi thắc mắc, tác phẩm khá nhiều và được giới chuyên môn đánh giá cao, thế nhưng đến thời điểm hiện tại vẫn chưa thấy chị mở cuộc triển lãm cá nhân? Chị bộc bạch: Mình đang ấp ủ tổ chức triển lãm với những sáng tác cả mảng sơn dầu và tranh đồ họa. Tất nhiên, chủ đạo vẫn là tranh đồ họa. Nhưng, trước mắt mình đang thực hiện một bức tranh khắc gỗ về nghề nuôi tôm, một nét đẹp về lao động ở Bình Định.
Nếu ai đó bảo, con đường làm nghệ thuật không giới hạn tuổi tác, thì họa sĩ Lê Thị Tuấn đang minh chứng cho điều ấy. Thời gian như dừng lại nơi nụ cười tươi trẻ của chị với rất nhiều dự định, kế hoạch, ý tưởng.          

Họa sĩ Lê Thị Tuấn

“Lê Thị Tuấn là một họa sĩ có trách nhiệm với nghề. Chị có thế mạnh về mảng sáng tác đồ họa với dấu ấn là tranh khắc gỗ. Ví như bức Xưởng đóng tàu là một tác phẩm rất thành công. Tranh đồ họa cần đầu tư dày công, tỉ mỉ nhưng Tuấn gắn bó với lối sáng tác này, hơn nữa, lại sáng tác rất đều tay trong khi nhiều họa sĩ ở độ tuổi của Tuấn đã “nghỉ hưu” hoặc ít chịu sáng tác. Đó là một điều rất đáng quý ở chị”.   
Họa sĩ LÊ DUY HỒNG, Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tại Bình Định
VÂN PHI

Kẻ “mắc duyên” với bìa sách


Họa sĩ Lê Duy Khanh hiện đang công tác tại Trung tâm văn hóa tỉnh Bình Ðịnh. Anh là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Anh thường xuyên sáng tác và tham gia triển lãm khu vực, Trung ương từ năm 1990 đến nay.
Lê Duy Khanh là một họa sĩ đã khẳng định mình qua nhiều giải thưởng trong lĩnh vực hội họa. Tranh anh khoáng đạt, giàu ý tưởng và cảm xúc để lại nhiều dấu ấn cho người thưởng lãm. Trong địa hạt với màu sắc, hình khối, bố cục…, Lê Duy Khanh còn tạo ấn tượng khá đậm nét với công việc mà anh đã gắn bó hơn ba mươi năm nay: Việc thiết kế, vẽ bìa sách.
Từ những thập niên tám mươi của thế kỷ trước, Lê Duy Khanh đã bén duyên với công việc này khi được họa sĩ Hồ Minh Quân, một tác giả làm bìa sách kỳ cựu mời cộng tác làm bìa cho nhiều đầu sách của NXB Nghĩa Bình. Không biết duyên này sâu đậm đến đâu mà đến thời điểm này, qua bao vật đổi sao dời, NXB Nghĩa Bình chỉ còn nằm trong hồi ức và những họa sĩ làm bìa sách ở Bình Định một thời đã chuyển nghề hay thưa vắng dần việc làm bìa, thì anh, vẫn còn “tay nắm, tay đan” với sách. Chỉ cách đây vài tháng, nhiều ấn phẩm được phát hành như thi phẩm Sáu mươi năm chút đời thường của Phạm Mai, tập ký Ký ức về dòng sông của Nguyễn Ngọc Lối… đều do họa sĩ Lê Duy Khanh thiết kế bìa. Hay gần đây nhất là anh đang thực hiện các bìa sách cho 4 tập sách do Hội VHNT tỉnh Bình Định “đặt hàng” về Văn trẻ, Nhiếp ảnh, Âm nhạc, Mỹ thuật Bình Định trong giai đoạn 2012-2018.
Lần giở lại ký ức, anh không sao nhớ hết những bìa sách mà mình đã thực hiện. Chỉ biết rằng khi được các tác giả tin tưởng “chọn mặt gửi vàng” để “may áo” cho những đứa con tinh thần của họ, anh đều chú tâm thực hiện một cách bài bản, hiệu quả nhất. Qua những bìa sách anh thực hiện, người xem có thể thấy được sự lớp lang, nghiêm túc của anh trong công việc. Có lẽ vậy, những tác giả đã thành danh như Lê Hoài Lương, Trần Thị Huyền Trang, Mai Thìn.…  khi in sách cũng đặt niềm tin vào họa sĩ Lê Duy Khanh.
Phác thảo bìa tập thơ Tiếng mùa của Cao Trọng Quế do họa sĩ Lê Duy Khanh thực hiện.
Việc thực hiện bìa sách cũng khá phong phú. Có thể thiết kế bìa bằng cách làm đồ họa, sử dụng ảnh, vẽ tranh… đòi hỏi người thiết kế, vẽ bìa hiện nay phải có cảm quan của một họa sĩ và thành thạo các phần mềm đồ họa. Họa sĩ Lê Duy Khanh tâm sự: “Một trong những điểm quan trọng nhất là phải cân chỉnh bố cục hài hòa, có sự phối kết hòa điệu về hình ảnh, tranh vẽ, chữ, màu sắc… để hết thảy những yếu tố đó hợp ứng lại cất lên tiếng nói tinh thần cuốn sách”. Theo họa sĩ, ở một chừng mực nào đó, việc tư duy sáng tạo để thực hiện một bìa sách cũng giống như tạo ra một tác phẩm nghệ thuật, nó phải hàm chứa một thông điệp, một cảm xúc nhất định, và tất nhiên phải được đa số công chúng đón nhận.
 
“Ở một chừng mực nào đó, việc tư duy sáng tạo để thực hiện một bìa sách cũng giống như tạo ra một tác phẩm nghệ thuật, nó phải hàm chứa một thông điệp, một cảm xúc nhất định, và tất nhiên phải được đa số công chúng đón nhận”.
Họa sĩ LÊ DUY KHANH
Một bìa sách thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự tương tác giữa tác giả làm bìa và sách. “Nếu một tác phẩm có nội dung hay nó sẽ kích thích mình tạo ra nhiều ý tưởng để cho ra bìa sách đẹp và đúng với tinh thần cuốn sách nhất. Đôi khi, chỉ ngay cái tên tác phẩm mà tác giả chắt nhặt lựa chọn cũng khởi tạo cho mình nhiều cảm hứng, ý tưởng, họa sĩ Lê Duy Khanh chia sẻ.
Lê Duy Khanh trở thành một địa chỉ tin cậy để nhiều cá nhân, đơn vị tìm đến mời làm bìa sách cho các ấn phẩm sách của họ. Nhiều năm nay, anh còn là họa sĩ mà Ban biên tập tạp chí Văn nghệ Bình Định mời thiết kế bìa cho tạp chí với số ra hàng tháng. Nhìn cách anh hứng khởi chia sẻ về sách, và từ tốn nói về công việc liên quan đến sách, thiết kế, vẽ bìa, tôi đoan chắc, cái duyên gắn nối với sách và làm bìa sách của anh, hẳn còn đậm đà và gắn kết dài lâu. 
VĂN PHI

Lê Ân - kẻ rong chơi đáng yêu

Nhiều người bảo Lê Ân ham chơi. Tôi lại thấy anh chơi dữ mà làm còn dữ hơn. Anh vẽ - làm phù điêu - tạc tượng - viết thơ ngón nào cũng đắm đuối. Cứ thử nhìn những gì anh tạo tác trên sân chơi của mình, bằng bột màu, sơn dầu, bằng đá núi và mũi đục, bằng giấy và những ký tự…, hẳn nhiều người cũng sẽ muốn chơi.
Trên giấy khai sinh tên anh là Lê Văn Ân, sinh năm 1967 tại Phù Cát. Tốt nghiệp ngành Hóa - Địa, khóa 8 1982-1985, tại Trường Cao đẳng Sư phạm Nghĩa Bình, đi dạy ở trường cấp 2 xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát một thời gian, anh xin nghỉ rồi mưu sinh bằng nhiều nghề khác nhau ở nhiều tỉnh thành, trước khi về lại Quy Nhơn (năm 2000). Mới đây, thêm một lần nữa, anh nhận giải Đào Tấn - Xuân Diệu  lần V (2010-2015) với tập thơ Ru thai, lần này là giải A…
Lê Ân và mẹ.
Nghe đá nói, trò chuyện với toan…
Năm 2000, khi anh vừa về Bình Định, có người biết anh làm được tượng, lại có duyên với nhà chùa, liền đặt làm tượng thiền sư Lê Ban. Bức tượng được đánh giá rất cao. Sau được đặt trang trọng tôn nghiêm tại chùa Ông Núi. Cái tin thầy giáo, họa sĩ Lê Ân cũng… làm được tượng theo đó lan truyền rộng rãi. Hóa ra, những năm tháng xa xứ, lang bạt vào miền Nam Sài Gòn kiếm sống, anh đã tự học được không ít công phu từ những bậc tiền bối trong nghề vẽ, tạc tượng, làm phù điêu.
Tượng anh làm chỉn chu, đẹp. Nhiều người thích nên đơn đặt hàng đến với anh ngày càng nhiều. Ngoài tượng thiền sư Lê Ban, anh còn là tác giả của nhiều bức tượng khác như tượng bác sĩ Đặng Đức Trạch tại Bệnh viện Phong và Da liễu Trung ương Quy Hòa, vườn tượng danh nhân tại Đại học Quy Nhơn… Anh cũng là chủ nhân của bức phù điêu lớn hình Phật ngồi trên đá với chiều cao 6 mét ở chùa Long Sơn (Cát Hưng, Phù Cát).
“Khi phát hiện ra một “núi đá” lớn bị vỡ đôi, hình phẳng tự nhiên rất đẹp có khả năng tạo tác, mình bàn với sư trụ trì chùa Long Sơn và quyết định tạc bức phù điêu trên mặt đá này”, anh kể. Bức phù điêu ấy, nghiễm nhiên trở thành một điểm nhấn thu hút khách thập phương từ mọi miền về Cát Hưng chiêm bái.
Một đoạn rất dài, điêu khắc trở thành nghề nuôi sống Lê Ân. Nhưng điểm khởi đầu của anh là hội họa. Trong ngôi nhà nhỏ của anh, treo khá nhiều tranh do anh vẽ. Mỗi tác phẩm là một góc nhìn hiện sinh, có thể là một cánh diều chở ước mơ tuổi thơ của đứa con nhưng sợi dây lại buộc vào chiếc nạng gỗ của người mẹ bị tật nguyền; hay gương mặt một người đàn ông hiện ẩn trong các lớp trầm tích chồng xếp lên nhau giữa mê man tháp Chàm, trừu tượng và đầy ẩn ý… Khi được hỏi về những tác phẩm của mình, anh nói: “Khi đứng trước một tấm toan, khi vẽ, khi săm soi một khối đá hay làm bất kỳ điều gì, mình không nghĩ rằng mình đang tạo ra một “tác phẩm”, đơn giản đó là sự ghi nhận lại của cảm xúc ở một góc độ và khoảnh khắc nào đó, nói đó là sở thích nuôi dưỡng trong tâm hồn dẫn tôi đi thì đúng hơn là chủ ý nghệ thuật”.
Có lẽ thật vậy, Lê Ân không biết khiêm tốn vờ, lại càng không ngoa. Anh giản dị và có lẽ còn “ngây thơ”. Khi ngắm tranh anh vẽ hay những gì được anh tạo tác từ bê tông, sắt thép hay đá, lại có cảm giác như chúng biết nói, bằng một thứ ngôn ngữ mềm mại mà đằm sâu. Tranh của anh cũng được dự treo tại nhiều triển lãm cấp tỉnh cũng như ở miền Trung - Tây Nguyên. Tạm có thể coi đó là ấn chứng cho nét cọ, đường bay sơn dầu của anh.
Phù điêu Đức Phật do Lê Ân tạc trực tiếp trên đá núi tại xã Cát Hưng, huyện Phù Cát.
Chiêm nghiệm với thơ
Nhà văn Lê Hoài Lương từng nhìn nhận: “Lê Ân không cố công làm thơ. Bài thơ có khi chỉ đến sau một cuộc say, một cuộc chơi, một cuộc tình. Nhưng bài nào, dù vui, dù hạnh phúc, cũng man mác cái mênh mông buồn của kiếp người, đông vui thì đã chờ sẵn cái cô đơn, cái có được cũng thật mong manh, dễ vỡ…”. Đến giờ, Lê Ân là cha đẻ của 2 tập thơ: Nghe phù du hát và Ru thai. Trong đó, tập Nghe phù du hát được giải B giải thưởng Đào Tấn - Xuân Diệu lần thứ IV (2006-2010). Và, mới đây, anh đĩnh đạc nhận giải A giải Đào Tấn - Xuân Diệu lần V (2010-2015) với tập thơ Ru thai.
Trong thơ mình, Lê Ân viết nhiều về mẹ: “Tôi đi tìm người mẹ tha phương/ Mái tóc rối như mây trên ngọn tre mùa bấc/ Đôi tay gầy mẹ phơi màu ký ức…/ Rách rưới ơi, ngàn mảnh vô thường” (Tìm); về cha một đời lận đận: “Ba phơi chiều nắng gió/ Trên liêu xiêu phận người” (Ngày cũ); về chị những tháng ngày cơ cực: “Vùi đầu trong mấy mẹt rau/ Cái buồn ế ẩm, cái đau thãi thừa” (Chị). Và, về cả muôn vạn nẻo yêu:“Đợi trăng, em đứng sân đình/ Ta theo lũ nhỏ trộm kinh vườn chùa/ Bây giờ nằm vọng trăng xưa/ Trái vô ưu rụng, vườn chùa đợi ai/ Tay ta nghịch chén rượu đời/ Mắt em trú mộng phương trời còn mơ?/ Hồn ta đắng giọt cuồng thơ/ Biết em còn đợi trăng về nữa không?” (Bờ Trăng). Đôi bàn tay chới với ôm lấy bóng trăng nhân thế đa đoan hay là đang dang tay ôm trọn một kiếp phù trầm đọa đày, cái đó đều đã vận vào một kiếp đời của Lê Ân.
Thế nên có lần, Lê Ân bảo rằng: “Sáng tạo là một hành trình đơn độc…”. Anh tái hiện lại những điều mình thấy bằng cái nhìn rất riêng, những con chữ không bị gò bó, và những suy tưởng không nằm trong một quy luật nào cả. Đơn giản là lắng nghe, chiêm nghiệm. Và viết. Có thể chậm, có thể nhanh, có thể ngẫu hứng nhưng không nên cẩu thả, tùy tiện. Ít thấy ai chơi mà nghiêm túc như anh. Nhất là cuộc chơi với con chữ. Ấy vậy, mà anh cứ nhất quyết tự nhận mình là “tào lao”: “Đôi khi ta cũng tào lao thật/ Trèo lầu tư tưởng ghẹo hư không…”. Nhiều kẻ chậc lưỡi: “Tào lao kiểu gì mà… thơ vậy”. Anh cười. Nụ cười trong vắt trẻ con!
Anh tạo tác nhiều tượng. Nhưng “pho tượng” khiến lòng anh rưng rưng nhất, là dành cho người phụ nữ đã ngoài chín mươi yêu con hết mực. Mẹ của anh. Pho tượng ấy không là đá, là chữ, mà là của trong sáng thuần khiết một niềm thương tha thiết và tôn kính, với mẹ: “Pho tượng buồn đời mẹ vẫn phong sương/ Nước và non thao thiết cội nguồn”.
Khi thả cảm xúc mình chảy trong con chữ, tôi lại thấy anh đang tung quẫy trong miền thơ.Khi Lê Ân làm công việc mà anh yêu thích, tôi có cảm tưởng rằng anh đang tự tình. Nếu tất thảy là một cuộc rong chơi, thì Lê Ân là một kẻ rong chơi đáng yêu, nhất là  khi anh lang bạt trong cõi tâm tưởng của riêng mình. 
VÂN PHI
bài đã đăng báo Bình Định: 

Mẹ ơi, nón lá trên tay mẹ…


Không ai bắt họ phải ăn đời ở kiếp với nón , nhưng bằng cả lòng mình, họ vẫn đang từng ngày gắn bó, neo giữ bao vui buồn đời mình với từng thếp lá, đường chằm để làm nên làng nghề truyền thống nón lá Gò Găng nức tiếng.
Về làng nón Gò Găng lần này, tôi cố nhờ người sắp xếp để gặp cho được người cao niên nhất trong nghề nón, một người yêu tha thiết nón lá quê hương mình. Sở dĩ phải nhờ người sắp xếp vì cụ bà nay đã 104 tuổi, sống cùng người con gái cũng đã ngoài 70 tuổi. Đó là cụ Lê Thị Sót, ở khu vực Vĩnh Phú (Nhơn Thành, TX An Nhơn).
Trăm năm đời nón đời người
Khi tôi đến, bà Sót đang ngồi cặm cụi chằm nón cùng người con gái. Tôi thực sự ngạc nhiên khi tiếp xúc với bà. Hình như dấu vết trăm năm không làm trầy xước chút nào đến ký ức của bà. Bà thật sự còn rất minh mẫn. Bà kể say sưa về nghề nón, cái nghề nhọc nhằn đã đan quyện bao vui buồn đời bà và gắn bó mãi đến giờ.
“Gọi là nón Gò Găng, nhưng thực chất là nón được làm từ nhiều vùng như Kiều An, Vĩnh Phú, Châu Thành, Phú Thành… của phường Nhơn Thành bây giờ. Nhưng mọi người bán buôn nón đều tập kết tại chợ nón Gò Găng” - cụ Sót kể.

Tôi nhìn cụ bà Nguyễn Thị Tâm - con gái bà Sót thoăn thoắt đôi tay dấn sườn, chằm nón mà mường tượng hình ảnh cụ Sót thời trẻ. “Cái nghề này, cũng một tay má tui chỉ dạy mà nên. Rồi cứ vậy mà hai mẹ con túc tắc làm, gắn bó đến giờ”, bà Tâm bộc bạch. Vừa trò chuyện với tôi, hai mẹ con vừa làm, thỉnh thoảng bà Tâm lại dừng tay… ngắm mẹ mình. Còn tôi, tôi ngắm đôi bàn tay của hai người phụ nữ đan trên nón, xuyên qua bóng nắng đáp lên nan lên lá lên những nếp đồi mồi trên lưng tay, rồi một câu thơ cũ chợt bật lên: 
Mẹ ơi, nón lá trên tay mẹ… rồi lòng thấy thương gì đâu.Cụ Sót bần thần nhớ, ngày xưa không có cước chỉ phải lội vào rừng tìm loại tàu thơm, đập giã, nạo hết lớp vỏ, lấy những sợi gân của tàu thơm se lại mới thành chỉ để chằm nón. Làm được một chiếc nón công phu lắm. Vót nan, vành, kéo lá, dấn sườn, xòe lá… rồi tỉ mẩn chằm từng đường kim mũi chỉ. Hết thảy các khâu làm nón đều hoàn toàn làm bằng tay.
Tha thiết với nón lá Gò Găng
Cụ Lê Thị Sót
Nhiều khi sức khỏe không còn tốt, nhưng thấy con gái cùng mấy người hàng xóm ngồi tụm năm tụm ba là bà Sót xít lại ngồi, chằm nón cho bằng được. Cứ nhìn người phụ nữ hơn trăm tuổi ấy điệu nghệ từng đường chỉ, tuy không nhanh bằng lớp trẻ nhưng đều, đẹp thì đủ hình dung ngày trẻ bà là một người làm nón điêu luyện đến cỡ nào. Anh Nguyễn Lập Danh, khu vực trưởng khu vực Vĩnh Phú chia sẻ: “Bà con ở đây đã quen với hình ảnh cụ Sót làm nón. Cụ bà vui tính lại hay lam hay làm nên ai gặp cũng thấy quý mến. Không chỉ giỏi làm nón, bà còn thuộc rất nhiều ca dao, dân ca, hò đối đáp nữa”.


Con gái bà Sót kể lại, mấy năm trước còn khỏe, đi lại linh hoạt, bà cứ nằng nặc theo con gái xuống chợ nón Gò Găng ngày phiên, để ngồi bán nón, để ngồi rủ rỉ trò chuyện với những bạn hàng. Bà nói, những bạn bè một thuở của bà rủ nhau đi về thế giới bên kia cả rồi, chỉ còn bà ở lại. Tôi nhìn căn nhà cấp bốn của bà cụ, nhiều mảng tường gạch đỏ sẫm lộ ra bên ngoài. Trong nhà không có gì đáng giá ngoài những chồng nón lá mà hai mẹ con chăm chỉ làm, tích lũy mấy hôm nay chuẩn bị cho phiên chợ sắp tới và những tấm giấy mừng thọ dành cho cả… hai mẹ con của Hội Người cao tuổi.“Có câu ca nào về nón lá Gò Găng mình mà bà hay hát không?”. Tôi quay sang hỏi cụ Sót. Bà nhoẻn miệng cười, rồi cất giọng: “Gò Găng có nón chung tình/ Ở đây có thiếp một dạ với mình mình ơi”. Trời đất ơi, ở đây không còn là minh mẫn như ta vẫn hình dung nữa, giọng điệu của cụ vừa quyến luyến chân thành, da diết vừa giản dị, mộc mạc đến mức đó như là lời ăn tiếng nói hàng ngày.

Chợ nón Gò Găng
Anh Bùi Thái Sơn, Phó chủ tịch UBND phường Nhơn Thành tâm sự: “Hiện phường Nhơn Thành có khoảng hơn 600 hộ làm nón, cụ Sót là thợ làm nón lớn tuổi nhất hiện nay ở Nhơn Thành. Nhờ những người có tấm lòng tha thiết với nghề truyền thống nón lá như cụ mà làng nghề nón lá Gò Găng qua năm tháng vẫn được lưu giữ, nối dài sức sống…”. 
ĐỨC LINH
(là bút danh của Phi, hehe)


NGUỒN: http://www.baobinhdinh.com.vn/viewer.aspx?macm=46&macmp=46&mabb=117148

Mẹ Thiện ở Cồn Chim




Phải qua nhiều lối nhỏ quanh co trên Cồn Chim (thôn Vinh Quang 2, xã Phước Sơn, Tuy Phước), tôi mới tìm đến được nhà mẹ Lê Thị Thiện - Mẹ Việt Nam anh hùng duy nhất còn sống ở ốc đảo giữa mênh mông Thị Nại. Mẹ Thiện sinh năm 1930, 2 trong 3 người con tham gia cách mạng của mẹ là liệt sĩ. Chị Nguyễn Thị Bốn, con gái của mẹ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ; anh Nguyễn Văn Hương, con trai của mẹ hy sinh trong màu áo bộ đội tình nguyện Việt Nam khi làm nghĩa vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia.

Giáo viên và học sinh điểm trường Cồn Chim đến thăm mẹ Thiện.
Hơn hai mươi năm trước, chồng mất, đứa con trai út của mẹ cũng mất sớm lúc tuổi mới đôi mươi, để lại đứa con vẫn còn đang tượng hình trong bụng mẹ nó. Nỗi đau đớn trong mẹ chồng lớp lên nhau. Rồi con dâu của mẹ đi thêm bước nữa. Xót cháu sống cảnh “cha dượng con dì”, mẹ dắt cháu rời quê chồng ở Phước Thuận (Tuy Phước) trở lại nơi mình sinh thành - Cồn Chim, dựng căn nhà tạm, lặng lẽ nuôi cháu lớn khôn. Ở tuổi gần chín mươi, trong cái nhớ nhớ quên quên, nước mắt mẹ chợt rơi khi mỗi lần bước đến một điểm vô hình nào đó trong ký ức…
* * *
“Em sinh ra đã không biết mặt cha. Từ bé đến giờ, em sống cùng bà nội. Bà là người thân thiết với em nhất”, Nguyễn Trung Tiến, cháu nội của mẹ Thiện, xúc động sẻ chia.
Đã 2 năm nay, mẹ Thiện bị tai biến nên sức khỏe ngày càng giảm sút, đôi chân không còn đứng vững. Lớn tuổi, mẹ mắc thêm chứng nặng tai. Thỉnh thoảng, mẹ mỉm cười hiền hậu, rằng, con nói gì mà mẹ không nghe gì hết trơn hết trọi. “Ngày xưa mẹ làm gì để nuôi em Tiến?”, tôi ghé tai bà. “Đi mò cua bắt ốc, làm thuê cho người ta”, mẹ cười hiền cố giằng níu đoạn ký ức đã xa lắc xa lơ…
Tiến kể, hồi còn bé ham chơi cùng bạn, mải tối khuya vẫn chưa về, bà lại quanh quẩn xóm Cồn Chim đi tìm gọi. Tìm thấy cháu, bà la mắng rồi lặng lẽ khóc. Những năm tháng đùm bọc nuôi cháu, lo lắng mơ hồ về rủi ro nào đó cứ canh cánh bên mẹ. Thì cuộc đời mẹ cứ rủi ro như vậy hoài mà, làm sao mà không sợ chứ. Chiến tranh mất con đã đành. Hòa bình rồi lại mất con nữa. Rồi thì chồng qua đời vì bạo bệnh, rồi thì con trai mất sớm... Cứ như vậy trái tim bà mẹ nào chịu nổi!
Dành cho cháu tất cả sự yêu thương, chở che, mẹ cố gắng không để cháu mình phải chịu thiệt thòi so với những đứa trẻ khác. Khi Tiến lấy vợ, mẹ lấy số tiền dành dụm, tích cóp bấy lâu nay - từng đồng lẻ, từng món nhỏ một, chuẩn bị sính lễ cho cháu.
Thanh Thảo, vợ Tiến, rưng rưng xúc động: “Nội hiền và thương con thương cháu lắm. Nội thương anh Tiến sao thì cũng thương cháu dâu và hai chắt như thế. Mấy hồi em dẫn hai đứa nhỏ về ngoại chơi, nội ở nhà nhớ cháu mà sụt sùi”. Ngó lại mẹ Thiện, đã thấy đôi mắt mẹ rưng rức chực đỏ.
* * *
Tôi nghe chuyện một Bà mẹ Việt Nam anh hùng lặng lẽ nuôi cháu thành người liền tìm về Cồn Chim. Tuổi cao và chừng như không muốn nói nhiều đến thời chiến tranh đã lùi rất xa, mẹ Thiện cười rất hiền, ấm áp nói chuyện hôm nay, chuyện bà con trên cồn đặc biệt yêu thương đùm bọc nhau, nói chuyện xứ cồn thay da đổi thịt, kể chuyện cháu chắt…
Mấy năm trước, người dân xóm Cồn Chim hay nhìn thấy mẹ thỉnh thoảng như một thói quen trong vô thức, đi quanh quẩn mép cồn tìm con ngao, con cua mà xót lòng xót dạ. Anh Trần Văn Nam, bảo vệ của điểm trường Cồn Chim chỉ ngón tay về phía đầu xóm, nơi đặt bia tưởng niệm liệt sĩ ghi danh 71 người anh hùng xứ cồn đã hy sinh vì độc lập, tự do: “Xứ này không thiếu anh hùng. Bà không cầm súng giết giặc nhưng thật sự là một anh hùng. Đến ngày hòa bình, một thân một mình bà nuôi cháu lớn khôn phương trưởng. Ở đây ai cũng cảm động, yêu mến bà cụ”.
Làm công nhân bốc vác ở tít Khu Công nghiệp Nhơn Hòa (TX An Nhơn), cách nhà hơn 30 km, cứ cuối ngày là Tiến chạy về nhà. “Nội lớn tuổi, hay đau ốm, có mình vợ em ở nhà, sợ nội có gì không xử lý kịp, đi xa em không an tâm”, Tiến giãi bày. Hồi trước, lúc còn khỏe, cứ chiều chiều là bà lại ra ngoài bến đò đợi Tiến về. Lo cho bà, Tiến nói mãi, bà vẫn lụi cụi chống gậy ra bến. Đến khi cơn tai biến ập đến, đôi chân yếu hẳn, bà mới thôi. Mỗi lần trời nhá nhem tối, Tiến về đến nhà vẫn thấy bà ngồi tha thẩn nơi góc sân, hoặc cạnh thềm nhà, đôi mắt đăm đăm, đợi cháu.
* * *
Mẹ Thiện sinh chục người con nhưng giờ chỉ còn lại 4 người. Mỗi người lập gia đình riêng, tản mác khắp nơi. Có người con vì thương mẹ muốn đón bà về sinh sống, nhưng mẹ nói thôi, vì nghĩ đến đứa cháu nội mồ côi cha, không có mẹ ở bên. Hai bà cháu nương nhau sống qua tháng ngày. Ký ức về những ngày xưa cũ khiến bà không cầm được nước mắt. Tiến ghé tai tôi nói nhỏ: Mỗi khi nhắc đến chuyện xưa, nội hay mủi lòng lắm.
Tuổi bóng xế, mẹ Thiện dường như đang sống trong nhiều chiều không gian, thời gian. Có nhiều hôm, mẹ cứ đòi đi bắt con tôm, cái tép, ra bờ đước hái miếng rau về nấu canh cho cháu nội. Tiến phải cản bà mãi.
Năm 2014, Chủ tịch nước đã tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng cho mẹ. Ông Phạm Minh Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Sơn cho biết, toàn xã có 71 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, và mẹ Thiện là 1 trong số 3 mẹ còn sống tại địa phương. Với mong muốn góp một phần nhỏ bé cùng với gia đình trong việc phụng dưỡng Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Thiện, từ tháng 9.2015, ngành GD&ĐT huyện Tuy Phước đã nhận phụng dưỡng mẹ.
Khi tôi nhắc tên mẹ Thiện, ông Vương Tử Nghị, Phó Trưởng phòng GD&ĐT huyện Tuy Phước trầm giọng xúc động. Ông chia sẻ, cơ quan ở xa, lại cách trở, nên ủy quyền cho cán bộ, giáo viên Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn, trong đó có điểm trường Cồn Chim, thường xuyên đến thăm hỏi và hàng tháng trao số tiền hỗ trợ cho mẹ Thiện; có việc gì báo về cơ quan ngay. Những cống hiến của mẹ Thiện, Nhà nước đã ghi nhận. Không chỉ có vậy, từ cuộc đời tràn trề yêu thương, mẹ Thiện là một hình tượng đẹp mà chúng tôi, các thầy cô và các em học sinh lấy đó làm tấm gương, soi chiếu. “Giáo viên, học sinh Cồn Chim hay đến thăm, trò chuyện cùng mẹ Thiện để có gì hỗ trợ thêm cho gia đình. Từ những câu chuyện của mẹ, giáo viên, học sinh như yêu thêm mái ấm gia đình mình”, thầy Võ Hữu Hiếu - Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn - tâm sự.
* * *
Những ngày tháng Chạp lạnh lẽo giữa vùng đầm lồng lộng, nhưng lòng tôi thấy ấm áp lạ thường. Câu chuyện về mẹ Thiện thoạt nghe rất đơn giản, nhưng đó là sự giản dị của dồn nén, chất chứa của bao nỗi niềm. Tôi còn nhớ như in lúc tôi chia tay mẹ Thiện, tay bà vịn vai tôi run run, tôi như nghe thấy nỗi lo lắng của những lần từ biệt thuở xa xưa của bà, như thấy đôi mắt bà còn nhòe ướt dõi theo khi Tiến tiễn tôi ra bến. Đò rời Cồn Chim, về đất liền. Cái lạnh cuối năm thốc vào hốc mắt hay hơi biển mặn mòi không rõ nữa cứ làm nhòe ướt mắt tôi…     

ambum ảnh

ambum ảnh
Được tạo bởi Blogger.